Zaloguj
Reklama

Nowe leki przeciwpadaczkowe – część I

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • Dr n. med. Ilona Kopyta

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Nowe leki przeciwpadaczkowe – część I
Fot. ojoimages
(2)

Artykuł ma na celu przedstawienie podstawowych informacji na temat tzw. nowej generacji leków przeciwpadaczkowych (czyli wprowadzonych na świecie do użytku po roku 1993). Przed wprowadzeniem na rynek nowych leków przeciwpadaczkowych (NLPP) dostępnych było zaledwie 6 preparatów starej generacji, takich jak: karbamazepina, fenobarbital, fenytoina, prymidon, kwas walproinowy oraz etosuksymid.

Obecnie większość pacjentów chorujących na padaczkę jest leczonych głównie farmakologicznie. U kilku procent chorych lekoopornych możliwe jest leczenie chirurgiczne. Szacuje się, że w Polsce, w stosunku do całej populacji chorych z padaczką, leczenie neurochirurgiczne obejmuje około 1% pacjentów [1]. Napady padaczkowe u ok. 70-75% chorych można kontrolować podając jeden lek przeciwpadaczkowy (LPP). Pozostałe 25-30% pacjentów wymaga dwóch czy nawet 3 LPP. Przyjmuje się, iż podawanie więcej niż 3 LPP nie ma uzasadnienia, a może być wręcz szkodliwe [1].

Przy wyborze terapii padaczki należy kierować się przede wszystkim skutecznością i jak najmniejszą toksycznością leku [2]. Dlatego też, by realizować lepiej te zasady, wciąż trwają poszukiwania, mające doprowadzić do znalezienia nowszych i doskonalszych rozwiązań terapeutycznych. Celem poszukiwań nowych leków było znalezienie takiego preparatu, który w swojej charakterystyce będzie zbliżony do tzw. „idealnego leku przeciwpadaczkowego”. Taki wyidealizowany lek powinien spełniać następujące kryteria:

Idealny lek przeciwpadaczkowy:

● posiada niski stopień wiązania z białkami krwi

● ma stałą objętość dystrybucji w obrębie danej populacji
● odznacza się stałą eliminacją z organizmu niezależną od czasu podawania i  wielkości dawki
● jest w głównej mierze wydalany drogą nerkową
● nie ma aktywnych metabolitów
● nie wchodzi w interakcje z innymi lekami


[Źródło: Cloyd i wsp., Pharmacotherapy 2000]

Na dzień dzisiejszy taki lek nie istnieje, należy jednak mieć nadzieję, iż w niedalekiej przyszłości uda się ów specyfik opracować. Co więc stanowi o lepszej  jakości  nowych leków przeciwpadaczkowych ? Otóż mają one mniej działań niepożądanych, wykazują lepszą farmakokinetykę (czyli takie parametry zachowania leku w organizmie jak: wchłanianie, dystrybucja, metabolizm i wydalanie leku z organizmu są korzystniejsze), a także rzadziej stwierdza się w ich przypadku interakcje (czyli niekorzystne i nieprzewidywalne działania, które mogą wystąpić przy jednoczasowym przyjmowaniu innych leków). Ma to więc niebagatelne znaczenie szczególnie u osób starszych, które często przyjmują kilka leków na raz. Ponadto jest to istotne u pacjentów leczonych nie jednym, ale dwoma lub trzema innymi lekami przeciwpadaczkowymi.

Reasumując: NLPP są znacznie lepiej tolerowane przez pacjentów niż leki starsze, takie jak fenytoina, karbamazepina czy kwas walproinowy, a ich skuteczność jest nierzadko porównywalna bądź lepsza od leków starej generacji.

Nowe leki przeciwpadaczkowe
 

Pojawienie się na rynku farmaceutycznym serii kilkunastu nowych leków przeciwpadaczkowych (najpowszechniejsze spośród nich to: wigabatryna, lamotrygina, felbamat, okskarbazepina, topiramat, gabapentyna, tiagabina i lewetiracetam) stworzyło w ostatnich latach wspaniałe pole do działania terapeutycznego dla epileptologów. W obecnej fazie leczenia NLPP jest na ogół dodawany do leku podstawowego w celu wytworzenia schematu terapii bardziej racjonalnej i skutecznej. Należy jednak podkreślić, że już część leków została zarejestrowana do stosowania w monoterapii (czyli podawania leku jako jedynego). Nowe leki są wyzwaniem dla lekarzy i nadzieją przede wszystkim dla chorych z padaczką lekooporną. W niniejszym opracowaniu zostaną opisane leki nowej generacji, które cieszą się od lat w praktyce klinicznej największym uznaniem i skutecznością . Zaliczamy do nich wymienione już wyżej:

1. Gabapentynę

2. Lamotryginę

3. Topiramat

4. Tiagabinę

5. Lewetiracetam

6. Okskarbazepinę  

Tabela 1. Leki przeciwpadaczkowe

 

KLASYCZNE

NOWA GENERACJA

 

fenytoina (PHT)
karbamazepina (CBZ)
walproinian (VPA)
fenobarbital (PB)
prymidon (PRM)


wigabatryna (VGB)
lamotrygina (LTG)
gabapentyna (GBP)
oskarbazepina (OCBZ)
tiagabina (TGB)
topiramat (TPM)
felbamat (FBM)

 

Przepisując pacjentowi lek przeciwpadaczkowy (leki przeciwpadaczkowe)lekarz kieruje się głównie informacjami na temat skuteczności danego preparatu w redukcji określonych napadów padaczkowych oraz typami działań niepożądanych, które lek może wywoływać. W sytuacji, gdy pacjent przyjmuje więcej niż dwa leki (niekoniecznie przeciwpadaczkowe), zawsze należy pod uwagę ryzyko interakcji. Co to w praktyce oznacza? Polega to głównie na tym, iż każdy lek ma charakterystyczny dla siebie sposób usuwania go z organizmu. Zwykle leki są rozkładane w wątrobie. Bywa również tak, że są wydalane bez zmian w ich strukturze chemicznej, czyli wyłapywane są w trakcie pracy nerek i przez nie usuwane. W zależności od tego czy lek swoim działaniem pobudza wątrobę do pracy czy spowalnia jej funkcje, mówimy odpowiednio o tzw. induktorach (pobudzają) i inhibitorach (hamują) enzymów wątrobowych. 

Leki przeciwpadaczkowe a enzymy wątrobowe
Induktory enzymów wątrobowych
- fenobarbital, fenytoina, karbamazepina, prymidon
Bez wpływu na enzymy wątrobowe
- wigabatryna, lamotrygina, topiramat, tiagabina, gabapentyna
Inhibitory enzymów wątrobowych
- kwas walproinowy

Szczególnym problemem jest leczenie epilepsji u chorych z niewydolnością wątroby lub nerek. Zasadą powinno być stosowanie w niewydolności wątroby leków wydalanych drogą nerkową i odwrotnie. Najlepiej byłoby podawać leki, które nie są w ogóle poddawane reakcji rozkładu w organizmie, ale często nie jest to możliwe z uwagi na rodzaje napadów i konieczność terapii kombinowanej, która pewne typy leków musi w sobie zawierać. Można wówczas próbować obniżać dawki i kontrolować stężenia tychże leków we krwi.

Wyróżnia się dwie duże grupy napadów padaczkowych [3].

1. Uogólnione - czyli całościowo obejmujące mózg; w tym przypadku nie da się ustalić dokładnie, w którym obszarze mózgu zaczyna się napad. Wyróżnia się pięć podstawowych podtypów napadów uogólnionych.

a. napady nieświadomości – przybierają postać nagłej utraty kontaktu z otoczeniem, przy zachowanej na

    ogół postawie ciała.

b. napady miokloniczne – polegają na występowaniu krótkotrwałych, zgięciowych ruchów kończyn, a

    spowodowane jest to nagłymi skurczami mięśni bez udziału woli pacjenta; zwykle występują w 

    seriach.

c. napady toniczno-kloniczne – odpowiadają powszechnemu pojęciu napadów padaczkowych. Typowy

    napad toniczno-kloniczny rozpoczyna się utratą przytomności, która poprzedza fazę toniczną, a więc

    krótkotrwałe zgięcie kończyn, a następnie ich wyprost często z wydaniem okrzyku. Potem dochodzi

    do fazy klonicznej, w której skurcz „toniczny mięśni” (prężenie ciała) ustępuje miejsca wielokrotnym

    drgawkom kończyn.

d. napady toniczne - polegają na sztywnieniu kończyn i tułowia, co może prowadzić do upadku, często

    powodującego urazy.

e. napady atoniczne – zwane inaczej astatycznymi, tj. dochodzi w nich do obniżenia napięcia mięśni, w

    efekcie prowadzi to do upadków, często także  powodujących  urazy ciała.

2. Częściowe - czyli napady, które mają swoje źródło w określonym obszarze kory mózgowej (bez względu na to, czy później ulegają uogólnieniu czy nie).

a. proste - nie dochodzi w nich do zaburzeń przytomności, pacjent zachowuje zdolność kontaktu z

    otoczeniem.

b. złożone - dochodzi w nich do zaburzeń świadomości; pacjent po napadzie zwykle niczego nie

    pamięta.

c. wtórnie uogólnione - napad częściowy często przechodzi w uogólniony, zwykle toniczno-kloniczny.

    Wówczas mówimy o napadach wtórnie uogólnionych.

Bibliografia:

1. Majkowski J, Padaczka w codziennej praktyce lekarza, Przew Lek 2000, 3, 44-48

2. Wojtasiński Z (Rozmowa z prof. Jerzym Majkowskim), Nowe oblicze padaczki, Przew Lek, 2002, 5, 5, 9-12

3. Padaczka – kliniczny przewodnik P.E.M. Smith, S.J. Wallace alfa - medica press 2003 str. 149-164

(2)
Reklama
Komentarze