Ostrym bólem okolicy lędźwiowo-krzyżowej (L-S) (ang. acute low back pain) nazywamy dolegliwości trwające do 6 tygodni, podostrym bólem okolicy L-S (ang.subacute low back pain) – trwające do 3 miesięcy, a nawracającym bólem okolicy L-S (ang.recurrent low back pain) – każdy nowy epizod bólowy po 6-miesięcznym okresie remisji.

 

Dolegliwości bólowe okolicy L-S możemy podzielić na:

1. bóle potencjalnie związane z poważną patologią w kanale kręgowym (proces rozrostowy [npl] - 0,7%, złamanie kompresyjne kręgosłupa - 4%, infekcja - 0,01%)

2. bóle potencjalnie wynikające z dyskopatii i/lub radikulopatii (spondyloza - 0,3-5%, dyskopatia-3-4%)

3. niespecyficzne bóle odcinka L-S

Na istotne zagrożenie poważną patologią kanału kręgowego wskazują następujące objawy kliniczne (tzw. red flags):

Wyróżniamy również tzw. Yellow flags, czyli czynniki, które w znacznej mierze podnoszą ryzyko utrwalenia bólu i przewlekłej niesprawności (aspekty psychosocjalne). Szczególnie zagrożeni są pacjenci z nieprawidłową percepcją i wyobrażeniem bólu, nieprawidłowymi zachowaniami bólowymi (unikanie aktywności fizycznej, lęk przed bólem), problemami zawodowymi i niezadowoleniem z pracy a także zaburzeniami emocjonalnymi - depresją, lękiem, stresem i izolacją społeczną.

 

 

W przypadku niespecyficznego ostrego bólu odc. L-S badania obrazowe nie powinny być stosowane rutynowo! Z reguły bowiem dolegliwości bólowe ustępują samoistnie lub pod wpływem stosowanego leczenia przeciwbólowego i przeciwzapalnego w czasie ok. 4 tygodni. Badania obrazowe powinny być wykonane tylko w przypadku współistnienia poważnych lub narastających deficytów neurologicznych lub podejrzenia innej istotnej patologii np. proces npl. Wówczas preferowanym badaniem powinien być rezonans magnetyczny kanału kręgowego i rdzenia. W przypadku przewlekającego się bólu lub objawów radikulopatii/dyskopatii badanie rezonansu magnetycznego lub tomografii komputerowej kanału kręgowego i rdzenia wskazane jest tylko gdy pacjent jest kandydatem do leczenia neurochirurgicznego lub dokanałowej injekcji sterydów! Jak wspomniano wcześniej, zazwyczaj objawy ostrej rwy kulszowej ulegają samoistnej redukcji w czasie <4 tyg bez leczenia inwazyjnego, a wynik badań neuroobrazowych nie ma wpływu na decyzje terapeutyczne i wynik leczenia.

 

Jednym z podstawowych elementów postępowania w ostrych zespołach kręgosłupopochodnych jest kontynuacja aktywności fizycznej - reżim łóżkowy jest niewskazany! Zaleca się stosowanie paracetamolu jako leku pierwszego rzutu, a następnie niesterydowe leki przeciwzapalne (NLPZ) np. ibuprofen, ketoprofen. W razie braku skuteczności można stosować miorelaksanty w mono- lub politerapii z NLPZ. Sterydy podawane doustnie lub dożylnie nie są zalecane bowiem ich efekt równy jest stosowaniu placebo. W razie braku efektu farmakoterapii można zastosować terapię manualną, rehabilitację i fizykoterapię ale nie wcześniej niż po 2-6 tygodniach trwania objawów.

Plan diagnostyczny w ostrych zespołach kręgosłupopochodnych przedstawia Tabela 1.

 

Tabela 1. Diagnostyka ostrych zespołów kręgosłupopochodnych.

 

Wskazania do interwencji neurochirurgicznej obejmują szybko postępujące, istotne deficyty neurologiczne w postaci osłabienia siły mięśniowej czy zatrzymanie moczu, a także brak efektu po długotrwałym leczeniu farmakologicznym.