Bóle głowy są objawem często występującym w populacji dziecięcej, niejednokrotnie są powodem absencji szkolnej. Bóle głowy mogą mieć charakter samoistny, gdy ból jako taki jest istotą choroby, oraz objawowy, gdy ból jest tylko objawem patologii toczącej się w zakresie ośrodkowego układu nerwowego lub innych narządów. Opracowanie jest przeznaczone dla rodziców dzieci zgłaszających bóle głowy, a jego celem jest pomoc w podejmowaniu decyzji co do postępowania z dzieckiem.
Informacje na temat występowania bólów głowy u niemowląt oraz małych dzieci, zwłaszcza u dzieci z opóźnionym rozwojem psychoruchowym lub upośledzeniem umysłowym, można uzyskać jedynie pośrednio na podstawie obserwacji dziecka. O bólu głowy mogą świadczyć takie objawy, jak niepokój, płaczliwość, trudności z zasypianiem, ułożenie odgięciowe. Dzieci przedszkolne i szkolne zgłaszają dolegliwości bólowe oraz lokalizują ból. Objawy towarzyszące bólowi głowy to niejednokrotnie nudności lub wymioty, zaburzenia widzenia, nadwrażliwość na światło i dźwięki. Z tego powodu dzieci unikają jasnego światła oraz głośnych dźwięków, często kładą się w zacienionym pokoju i zasypiają. U niektórych dzieci ból ustępuje po kilkugodzinnej drzemce, jednak część dzieci wymaga podaży leków przeciwbólowych.
Bóle głowy u dzieci mogą mieć charakter objawowy lub samoistny.
Bóle głowy objawowe spowodowane są szeregiem różnorodnych przyczyn, z których większość ma charakter pediatryczny i nie wynika z uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Bardzo często bóle głowy towarzyszą banalnym infekcjom górnych oddechowych, a także procesom zapalnym lub alergicznym toczącym się w obrębie zatok obocznych nosa, gardła oraz uszu. Kolejna duża grupa przyczyn to zaburzenia okulistyczne, a więc nieskorygowana okularami wada wzroku oraz jaskra. Znacznie rzadziej przyczyną bólów głowy bywa zapalenia nerwu trójdzielnego; w tym przypadku dolegliwości mają szczególnie silny i uporczywy charakter.
Po urazach czaszkowo – mózgowych objawem wiodącym bywają bóle głowy. Jeśli dolegliwości pojawiają się bezpośrednio po urazie mogą być spowodowane obrzękiem mózgu, krwawieniem śródczaszkowym lub pęknięciem kości czaszki. Bóle głowy występujące w odległym okresie czasu po urazie głowy mogą dotyczyć dzieci, które doznały ciężkich urazów, natomiast dzieci po lekkich i średnio - ciężkich urazach nie powinny uskarżać się na bóle pourazowe.
Należy pamiętać, że przyczyną bólów głowy nawet u małych dzieci może być nadciśnienie tętnicze, które czasami wynika z wrodzonych wad serca.
Bóle głowy w przebiegu procesów zapalnych lub ekspansywnych ośrodkowego układu nerwowego są wynikiem wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego. Wówczas często towarzyszą im zaburzenia widzenia, wymioty, a nawet napady drgawek i zaburzenia świadomości. Opisane objawy są alarmujące, a dziecko powinno być skonsultowane przez lekarza w trybie pilnym.
Nierzadko używanie narkotyków lub przewlekłe stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych prowadzi do bólów głowy nie ulegających zmniejszeniu po kolejnej podaży tych leków.
Jeśli zostaną wykluczone podstawowe przyczyny objawowych bólów głowy, wówczas należy rozważyć rozpoznanie bólów samoistnych, to jest migreny oraz bólów napięciowych, szczególnie u dzieci z obciążonym takimi dolegliwościami wywiadem rodzinnym. Bóle głowy samoistne mają charakter nawracający, przewlekły, mogą być wywoływane sytuacjami stresowymi lub zmianami pogody. W przebiegu napadu migreny, który może trwać kilka godzin, oprócz silnych dolegliwości bólowych mogą występować zaburzenia widzenia, nudności lub wymioty, rzadziej niedowłady nerwów czaszkowych lub kończyn. Z kolei bóle głowy o charakterze napięciowym mają charakter przewlekły, mierne nasilenie, a sam incydent bólowy może trwać kilka godzin lub nawet dni.
Objawy, które powinny zaalarmować rodziców i wymagające pilnej konsultacji lekarskiej to :
Diagnostyka bólów głowy u dziecka powinna zostać rozpoczęta przez pediatrę w poradni rejonowej, a podstawowe badania, które należy wówczas wykonać to:
W razie utrzymywania się bólów głowy, po wykluczeniu przyczyn ogólnopediatrycznych konieczne jest skierowanie dziecka do neurologa dziecięcego w celu pogłębienia diagnostyki w warunkach poradni lub, w razie konieczności, w warunkach szpitalnych.
Informacje na temat występowania bólów głowy u niemowląt oraz małych dzieci, zwłaszcza u dzieci z opóźnionym rozwojem psychoruchowym lub upośledzeniem umysłowym, można uzyskać jedynie pośrednio na podstawie obserwacji dziecka. O bólu głowy mogą świadczyć takie objawy, jak niepokój, płaczliwość, trudności z zasypianiem, ułożenie odgięciowe. Dzieci przedszkolne i szkolne zgłaszają dolegliwości bólowe oraz lokalizują ból. Objawy towarzyszące bólowi głowy to niejednokrotnie nudności lub wymioty, zaburzenia widzenia, nadwrażliwość na światło i dźwięki. Z tego powodu dzieci unikają jasnego światła oraz głośnych dźwięków, często kładą się w zacienionym pokoju i zasypiają. U niektórych dzieci ból ustępuje po kilkugodzinnej drzemce, jednak część dzieci wymaga podaży leków przeciwbólowych.
Bóle głowy u dzieci mogą mieć charakter objawowy lub samoistny.
Bóle głowy objawowe spowodowane są szeregiem różnorodnych przyczyn, z których większość ma charakter pediatryczny i nie wynika z uszkodzenia ośrodkowego układu nerwowego. Bardzo często bóle głowy towarzyszą banalnym infekcjom górnych oddechowych, a także procesom zapalnym lub alergicznym toczącym się w obrębie zatok obocznych nosa, gardła oraz uszu. Kolejna duża grupa przyczyn to zaburzenia okulistyczne, a więc nieskorygowana okularami wada wzroku oraz jaskra. Znacznie rzadziej przyczyną bólów głowy bywa zapalenia nerwu trójdzielnego; w tym przypadku dolegliwości mają szczególnie silny i uporczywy charakter.
Po urazach czaszkowo – mózgowych objawem wiodącym bywają bóle głowy. Jeśli dolegliwości pojawiają się bezpośrednio po urazie mogą być spowodowane obrzękiem mózgu, krwawieniem śródczaszkowym lub pęknięciem kości czaszki. Bóle głowy występujące w odległym okresie czasu po urazie głowy mogą dotyczyć dzieci, które doznały ciężkich urazów, natomiast dzieci po lekkich i średnio - ciężkich urazach nie powinny uskarżać się na bóle pourazowe.
Należy pamiętać, że przyczyną bólów głowy nawet u małych dzieci może być nadciśnienie tętnicze, które czasami wynika z wrodzonych wad serca.
Bóle głowy w przebiegu procesów zapalnych lub ekspansywnych ośrodkowego układu nerwowego są wynikiem wzmożonego ciśnienia śródczaszkowego. Wówczas często towarzyszą im zaburzenia widzenia, wymioty, a nawet napady drgawek i zaburzenia świadomości. Opisane objawy są alarmujące, a dziecko powinno być skonsultowane przez lekarza w trybie pilnym.
Nierzadko używanie narkotyków lub przewlekłe stosowanie niesterydowych leków przeciwzapalnych prowadzi do bólów głowy nie ulegających zmniejszeniu po kolejnej podaży tych leków.
Jeśli zostaną wykluczone podstawowe przyczyny objawowych bólów głowy, wówczas należy rozważyć rozpoznanie bólów samoistnych, to jest migreny oraz bólów napięciowych, szczególnie u dzieci z obciążonym takimi dolegliwościami wywiadem rodzinnym. Bóle głowy samoistne mają charakter nawracający, przewlekły, mogą być wywoływane sytuacjami stresowymi lub zmianami pogody. W przebiegu napadu migreny, który może trwać kilka godzin, oprócz silnych dolegliwości bólowych mogą występować zaburzenia widzenia, nudności lub wymioty, rzadziej niedowłady nerwów czaszkowych lub kończyn. Z kolei bóle głowy o charakterze napięciowym mają charakter przewlekły, mierne nasilenie, a sam incydent bólowy może trwać kilka godzin lub nawet dni.
Objawy, które powinny zaalarmować rodziców i wymagające pilnej konsultacji lekarskiej to :
Diagnostyka bólów głowy u dziecka powinna zostać rozpoczęta przez pediatrę w poradni rejonowej, a podstawowe badania, które należy wówczas wykonać to:
W razie utrzymywania się bólów głowy, po wykluczeniu przyczyn ogólnopediatrycznych konieczne jest skierowanie dziecka do neurologa dziecięcego w celu pogłębienia diagnostyki w warunkach poradni lub, w razie konieczności, w warunkach szpitalnych.
Autor opracowania: Dr n. med. Ilona Kopyta, asystent Katedry i Kliniki Pediatrii i Neurologii Wieku Rozwojowego w Katowicach
Tagi: bóle głowy migrena bóle objawowe dzieci
Dodaj swój komentarz