Badanie EEG jest często zlecane dzieciom z podejrzeniem różnych schorzeń neurologicznych. Przeznaczony dla rodziców artykuł przedstawia podstawowe informacje na temat badania EEG, ze szczególnym podkreśleniem wskazań do jego wykonywania oraz najważniejszych zasad interpretacji wyniku badania.
Badanie elektroencefalograficzne, popularnie nazywane EEG, stanowi zapis czynności bioelektrycznej mózgu. Jest to badanie bezpieczne dla dziecka, nie obciążające koniecznością znieczulenia ani też narażeniem na promieniowanie czy inne szkodliwe działania.
Praktycznie polega ono na założeniu na głowę dziecka elektrod, a następnie zarejestrowaniu czynności mózgu. U większości dzieci eeg może być wykonane w czasie czuwania, wymaga jedynie ograniczenia ruchliwości dziecka, gdyż w przeciwnym wypadku może dojść do wystąpienia zakłóceń zapis, tak zwanych artefaktów, utrudniających lub nawet uniemożliwiających interpretację zapisu.
U niemowląt i małych dzieci, a także u dzieci upośledzonych umysłowo, sam moment zakładania elektrod na głowę może być powodem niepokoju i pobudzenia ruchowego. W tych przypadkach wykonywany jest zapis eeg po deprywacji snu, to znaczy po pozbawieniu dziecka snu nocnego. W rezultacie rano pomimo założonych na głowę elektrod dziecko zasypia i zapis może być z powodzeniem wykonany i zinterpretowany.
Zapis w czuwaniu różni się od zapisu w czasie snu, gdyż ten ostatni może ujawnić więcej zmian. Podobnie różni się zapis eeg noworodka, niemowlęcia i dziecka kilku – oraz kilkunastoletniego. Dlatego też interpretacja zapisu eeg oraz zalecenia dotyczące dalszego postępowania z pacjentem należą do doświadczonego neurologa dziecięcego. Poza wspomnianą wyżej deprywacją snu istnieją także inne metody mające na celu wykazanie większej ilości zmian niż zapis wykonany w czuwaniu. Do metod tych należy hyperwentylacja oraz fotostymulacja.
Badanie elektroencefalograficzne, popularnie nazywane EEG, stanowi zapis czynności bioelektrycznej mózgu. Jest to badanie bezpieczne dla dziecka, nie obciążające koniecznością znieczulenia ani też narażeniem na promieniowanie czy inne szkodliwe działania.
Praktycznie polega ono na założeniu na głowę dziecka elektrod, a następnie zarejestrowaniu czynności mózgu. U większości dzieci eeg może być wykonane w czasie czuwania, wymaga jedynie ograniczenia ruchliwości dziecka, gdyż w przeciwnym wypadku może dojść do wystąpienia zakłóceń zapis, tak zwanych artefaktów, utrudniających lub nawet uniemożliwiających interpretację zapisu.
U niemowląt i małych dzieci, a także u dzieci upośledzonych umysłowo, sam moment zakładania elektrod na głowę może być powodem niepokoju i pobudzenia ruchowego. W tych przypadkach wykonywany jest zapis eeg po deprywacji snu, to znaczy po pozbawieniu dziecka snu nocnego. W rezultacie rano pomimo założonych na głowę elektrod dziecko zasypia i zapis może być z powodzeniem wykonany i zinterpretowany.
Zapis w czuwaniu różni się od zapisu w czasie snu, gdyż ten ostatni może ujawnić więcej zmian. Podobnie różni się zapis eeg noworodka, niemowlęcia i dziecka kilku – oraz kilkunastoletniego. Dlatego też interpretacja zapisu eeg oraz zalecenia dotyczące dalszego postępowania z pacjentem należą do doświadczonego neurologa dziecięcego. Poza wspomnianą wyżej deprywacją snu istnieją także inne metody mające na celu wykazanie większej ilości zmian niż zapis wykonany w czuwaniu. Do metod tych należy hyperwentylacja oraz fotostymulacja.
Pierwsza z tych metod polega na wykonywaniu przez badane dziecko kilku głębokich wdechów, natomiast druga z nich polega na emitowaniu błysków świetlnych w kierunku oczu pacjenta. Zapisy eeg uzyskane przy pomocy obu z tych metod mogą wnieść nowe, istotne informacje ważne w podejmowaniu decyzji dotyczących postępowania leczniczego.
Najczęstszym wskazaniem do wykonania zapisu eeg u dziecka jest występowania tak zwanych stanów napadowych, to znaczy powtarzających się incydentów nieprawidłowego zachowania dziecka, drgawek, zaburzeń świadomości. Tylko część z wymienionych objawów i zaburzeń może mieć charakter napadów padaczkowych, pozostałe określane są mianem niepadaczkowych stanów napadowych. W obydwu przypadkach inne jest rokowanie, a także leczenie dziecka. Badanie eeg umożliwia rozróżnienie napadów padaczkowych od niepadaczkowych.
Niezwykle istotna jest właściwa interpretacja zapisu eeg, bowiem znaczna liczba zdrowych dzieci i dorosłych posiada nieprawidłowe zapisy eeg. Należy więc pamiętać, iż nieprawidłowy zapis eeg nie jest równoznaczny z rozpoznaniem padaczki. Z drugiej jednak strony zapis eeg może ułatwić lekarzowi rozpoznanie zespołu padaczkowego, a tym samym wdrożenie właściwego leczenia.
U dzieci z padaczką zapis międzynapadowy, to jest wykonany pomiędzy występowaniem napadów padaczkowych, może być prawidłowy. Nie wyklucza to jednak rozpoznania padaczki. Bardzo wartościowy jest zapis napadowy, czyli wykonany w trakcie klinicznie trwającego napadu padaczki, a szczególnie zapis eeg połączony z video-rejestracją samego napadu, tak zwane video-eeg. Pozwala ono na właściwą klasyfikację napadu, określenie jego charakteru (ogniskowy czy uogólniony, a jeśli uogólniony, to pierwotnie czy wtórnie), a co za tym idzie stosowne leczenie. Co więcej, wielokrotnie zapis video-eeg pozwala na wykluczenie padaczki, a także odstawienie leków przeciwpadaczkowych.
Podsumowując należy podkreślić, iż zapis eeg jest bardzo cenną metodą diagnostyczną w przypadkach padaczki u dzieci, jest metodą bezpieczną i nieobarczającą dzieci naświetlaniem czy koniecznością znieczulenia. Pozwala na rozpoznawanie, a czasem wykluczenie padaczki. Jednak interpretacja oraz wnioski dotyczące dalszego postępowania z dzieckiem zawsze powinny należeć do doświadczonego neurologa dziecięcego.
Przeczytaj komentowany artykuł: Badanie elektroencefalograficzne (EEG) u dzieci
Witam. Jestem nowym użytkownikiem tego portalu i nie bardzo wiem gdzie mogę zadać pytanie, więc piszę tutaj. Bardzo roszę o pomoc w sprawie badania eeg. Mam 3-letnią córeczkę chorą na autyzm, która miała niedawno robione badanie eeg. Neurolog po badaniu powiedziała mi tylko że wynik jest nieprawidłowy i są pojedyncze zmiany, nieprawidłowości. Mówiła też by badanie to powtórzyć za pół roku. Dziecko miało robione badanie w czasie snu spontanicznego. To wszystko co wiem na temat tego badania po konsultacji z neurologiem. Nie mam do tego wyniku żadnego opisu. Bardzo więc proszę, jeżeli jest to możliwe o wytłumaczenie mi tego w jakiś sposób. Bo nie czuję się zaspokojona tym co pani neurolog mi powiedziała. Wiem, że coś jest nie tak, ale nie wiem co dalej robić. Bardzo proszę o pomoc i z góry dziękuję.
Badanie EEG jest badaniem czynności mózgu (pracy mózgu) i chociaż najczęściej z tego badania korzystają lekarze neurolodzy lub psychiatrzy, wnosi i wiele informacji dla innych specjalności medycznych jak i pozamedycznych, szczególnie psychologii klinicznej czy pedagogiki specjalnej. Badanie w czuwaniu zawiera również aktywację poprzez hiperwentylację często 2 próby hiperwentylację przez nos i usta oraz fotostymulację. Fotostymulacja jest częścią niezbędną badania EEG. Niekiedy również wykonuje się badanie w czasie określonych czynności np.czytania, liczenia, pisania czy pod wpływem różnych czynników szczególnie przy podejrzeniu padaczki odruchowej.
Wykonanie zapisu EEG u dzieci jest trudniejsze niż u osoby dorosłej ze względu na stale zmieniający się stan fizjologiczny, szczególnie u noworodków, niemowląt i małych dzieci, od czuwania przez senność do snu i z powrotem do czuwania. Z tego względu i ze względu na liczne zakłócenia spowodowane ruchami czy napięciem mięśniowym, zapis dziecka jest dłuższy w czasie niż u osoby dorosłej.
Najlepiej jeśli zapis zawiera wszystkie stany wymienione, bowiem każdy stan / czuwanie, senność, i róźne stadia snu, budzenie/ wnosi nowe informacje, które zwiększają możliwości diagnostyki neurofizjologicznej. Istnieją bowiem zespoły padaczkowe czy choroby, w których zmiany nieprawidłowe występują wyłącznie w czuwaniu lub wyłącznie we śnie o typowym wzorze EEG.
Należy pouczyć rodziców, iż czas pozbawienia snu przed wykonaniem badania EEG we śnie, zależy od wieku dziecka, czym dziecko jest mniejsze, tym czas pozbawienia snu jest krótszy i nie zawiera cały sen nocny. Aby badanie się udało, potrzebna jest współpraca technika EEG i rodziców dziecka. Rodzic powinien również po drodze do pracowni EEG zadbać o to, aby dziecko nie zasnęło w drodze.
Dziś dysponujemy czepkami automatycznymi, które skracają czas zakładania elektrod na głowę. Technik EEG powinien mieć doświadczenie z pracą z małymi dziećmi i co najważniejsze, powinień dzieci i swoją pracę lubić, powinien również w czasie rejestracji badania zapewnić najlepsze warunki do spania dla dziecka. Z tego też względu często prosi o zabranie z sobą do pracowni posiłku dla dziecka lub niemowlęta karmione są piersią bezpośrednio po założeniu czepka z elektrodami. Po posiłku naturalnie dziecko zasypia w zaciemnionym pomieszczeniu przy matce lub opiekunowi. W wielu pracowniach EEG umożliwia się również matce położenie się razem z dzieckiem na leżance do badania EEG - dziecko odczuwa ciepło mamy i czuje się bezpieczne. Oczywiście koc, poduszka, kołysanka na CD czy śpiewana przez mamę, technika są bardzo przydatne w ułatwieniu zasypiania.
Czym mniejsze dziecko, tym badanie trwa dłużej od 60-180 minut. Często praktykuje się budzenie w czasie badania, które również wnosi wiele informacji jak i nie można zapomnieć o fotostymulacji we śnie!
Badanie EEG opisuje lekarz z odpowiednimi uprawnieniami. Opis nie powinien być lakoniczny, ale bardzo dokładny, powinien być zawsze dopełniony wydrukiem kartek zapisu zawierających najważniejsze odchylenia w zapisie EEG. Można również poprosić o interpretację zapisu EEG.
Obecnie w wielu pracowniach EEG dopełnieniem zapisu EEG jakościowego (krzywa EEG) jest badanie tzw.mapy mózgu (badanie ilościowe EEG), które wnosi dalsze informację o pracy mózgu dziecka czy osoby dorosłej.
Oprócz badania EEG w czuwaniu i we śnie, wideometrii jest możliwa rejestracja również w domu dziecka za pomocą tzw.holter EEG (rejestruje się najczęściej okres 8 godzinny zawierający sen nocny) oraz w pracowni EEG tzw.polifizjografia. Zapis polifizjograficzny zawiera oprócz rejestracji EEG również zapis innych biologicznych funkcji dziecka jak akcji serca, napięcia mięśniowego, oddychania, ruchów gałek ocznych we śnie itp. Zapis polifizjograficzny ułatwia opis badania noworodka jak i pomaga w diagnostyce niektórych zespołów padaczkowych czy schorzeń napadowych niepadaczkowych np.serca.
Zapis polisomnograficzny jest zapisem również polifizjograficznym ale jego zadaniem jest dokładny opis poszczególnych składowych snu tzw.architektury snu.
Zapis EEG jest również stosowany jako ważny wskaźnik w OIOMie, w czasie narkozy, u noworodków w cieplarce jako jeden z parametrów monitorowania, w czasie poważnych operacji np.serca itp.
Badanie EEG u dziecka autystycznego należy przeprowadzać z dużym zapasem czasu, we śnie oraz w pracowniach, które mają duże doświadczenie w pracy z dziećmi autystycznymi. Badanie jest ważne dlatego, iż często u dzieci autystycznych współistnieje padaczka i zmiany napadowe we śnie, których brak w zapisie czuwania. Zapis czuwania EEG często wnosi mało informacji powinien być dopełniony mapą mózgu.
Lekarz powinien dać opis z wydrukiem matce dziecka, bowiem często matki poszukują pomocy w róźnych placówkach służby zdrowia i badanie jest potrzebne dla wszystkich specjalistów. Również lekarz powinien podstawowe informacje wyjaśnić rodzicom.
Czy pracownia eeg ma obowiązek udostępnienia pacjentowi fragmentu zapisu bądź całości na płycie CD, czy to tylko dobra wola pracowni??
córka miała robione EEG z powodu czestych bóli głowy,badanie to wykazało wolne fale co to znaczy.
ad 1.pytanie - jak to jest z opisem wydrukiem i płytą CD?
Uważam, iż takie postępowanie powinno być standardem w pracowniach EEG dla osób dorosłych i dzieci. Nie zawsze tak jest niestety, chociaż w opracowanej przeze mnie i kolegów neurofizjologów Unifikacji techniki, metodyki i opisu badań EEG już w roku 2000 - znalazło się takie zalecenie.
ad 2. fale wolne w zapisie EEG - to pytanie wymaga już obszerniejszego wyjaśnienia. Mózg produkuje fale szybkie i wolne równocześnie, i w zapisie ilościowym QEEG widzi się wszystkie pasma fal mózgowych jednocześnie z przewagą tych pasm, które łączą się z danym stanem fizjologicznym. Na przykład stan czuwania z oczami otwartymi łączy się z występowaniem licznych fal szybkich, natomiast już stan senności czy snu głębokiego łączy się z przewagą fal wolnych theta czy delta.
W zapisie rutynowym EEG (zapis jakościowy) u osoby dorosłej przy oczach zamkniętych ilość fal wolnych jest znikoma, natomiast u dziecka może być fal wolnych bardzo dużo i nawet mogą dominować jeśli dziecko jest małe i niemowlęciem.
W senności i śnie NREM (pierwszy sen po zaśnięciu) narasta ilość fal wolnych jak u dzieci tak u osób dorosłych.
Również w czasie aktywacji zapisu EEG przez hiperwentylację czy fotostymulację, może ilość fal wolnych narastać jak u dzieci tak u osób dorosłych. Szczególnie tak się dzieje w przypadku głodu i spadku poziomu glukozy we krwi.
powyższe odpowiedzi są ode mnie, zapomniałam się zalogować, kontynuuję wypowiedź:
w przypadku bóli głowy i stwierdzenia w zapisie EEG fal wolnych, konkretną odpowiedź dla Pani powinien dać lekarz neurolog, bowiem w zależności od natężenia, sposobu i miejsca występowania, stanu fizjologicznego, faktu zapisu spoczynkowego, w czasie aktywacji czy w czasie senności i snu - takie stwierdzenie moze mieć różne znaczenie. W zależności od tych wszystkich danych, lekarz albo pogłębia diagnostykę np. skierowaniem na rezonans magnetyczny czy inne dodatkowe badania. Ważna jest diagnostyka bólów głowy na pierwszym miejscu. Po wykluczeniu poważnych nieprawidłowości lekarz skieruje na treningi biofeedback celem poprawy stanu zdrowia. Biofeedback EEG, EMG czy HEG są pomocne w leczeniu bólów głowy i migren, jak również poprawiają sam zapis EEG.
Córka ma 15 lat podczas badania EEG nie spała,Pani doktor powiedziała tylko tyle że w tym wyniku jest za dużo wolnych fal,których nie powinno byc.Miała tez robiony rezonans magnetyczny gdzie w wyniku napisano ;POLIPOWATE POGRUBIENIE ŚLUZÓWKI ZATOKI SZCZĘKOWEJ PRAWEJ OK. 5mm Z KONCENTRYCZNYM POGRUBIENIEM ŚLUZÓWKI ZACHYŁKA ZĘBOWEGO; Byłyśmy u laryngologa ale tam nam znowu powidziano,ze to napewno nie jest przyczyną bóli głowy
Szanowna Pani, rozumiem iż Panią bóle głowy u córki niepokoją. Przyczyn może być wiele poczynając od chronicznego zapalenia zatok, które dało zgrubienie śluzówki na obrazie rezonansu, jak i wiele innych przyczyn cielesnych(oczy, uszy, hormony,anemia, bóle migrenowe, nawet pasożyty w jelitach) i psychicznych (nadmierne emocje, wrażliwość, niepokój wewnętrzny, perfekcjonizm często łączą się z bólami głowy). Na odległość nie można diagnozować, jednak powinna być gruntownie przebadana internistycznie. Pozdrawiam
Córka miała robione wszystkie badania krew, kał itp,brała tez leki na zatoki ale nawet kropla kataru nie poleciała z nosa.Ale ja obserwując córke zuwazyłam ze te bóle nasilaja sie w okresie mniej więcej od pazdziernika do czerwca i są tak silne że córka potrafi kłaśc sie spac i wstawac z bólem głowy bardzo często powodują wymioty.Dostała też jakieś tabletki na migrenę ale to nic nie pomogło.