Zaloguj
Reklama

Zespół serotoninowy - występowanie, objawy, postępowanie

Autor/autorzy opracowania:

Recenzenci:

  • dr n.med. Maciej Matuszczyk

Źródło tekstu:

  • 1) Psychiatria tom 3 pod redakcją A. Bilikiewicza, S. Pużyńskiego, J. Rybakowskiego, J. Wciórki
    2) Postępowanie w nagłych zaburzeniach psychicznych pod redakcją S. Golec i A. Kokoszka
    3) Leczenie zaburzeń psychicznych pod redakcją Małgorzaty Rzewuskiej
    4) Pharmindex brevier 2004/1
    5) Leki współczesnej terapii 2002/2003

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Zespół serotoninowy - występowanie, objawy, postępowanie
Fot. Pantherstock
(4)

Co to jest zespół serotoninowy – powikłanie leczenia depresji przy użyciu leków o serotoninowym mechanizmie działania, zwłaszcza z grupy tzw. SSRI (Selective serotonin reuptake inhibitors – selektywne inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny), ale także w leczeniu skojarzonym SSRI z TLPD (trójcykliczne leki przeciwdepresyjne), SNRI (Serotonin noradrenalin reuptake inhibitors – inhibitory wychwytu noradrenaliny i serotoniny), IMAO (inhibitory monoaminooksydazy – enzymu inaktywującego serotoninę).

Przyczyny powstawania zespołu serotoninowego

Pojawia się w wyniku gwałtownego i isotnego wzrostu poziomu serotoniny w synapsie nerwowej, do którego dochodzi poprzez zablokowanie wychwytu serotoniny przez inhibitory wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI) oraz w wyniku blokady enzymu inaktywującego serotoninę (leki z grupy IMAO), bądź przez nadwyżkę prekursora serotoniny – L-Tryptofanu (Kalma, Optimax)

Częstość występowania - brak danych.

Kiedy może wystąpić zespół serotoninowy? 

  • po zastosowaniu lub zwiększeniu dawki leku o działaniu serotoninowym,
  • podczas leczenia skojarzonego tzw. polipragmazji np. kilka leków przeciwdepresyjnych o podobnym działaniu zwiększającym poziom serotoniny w synapsie. SSRI zastosowane łącznie z inhibitorami MAO, L-tryptofanem lub litem.

Należy tu wspomnieć o bardzo wolnym eliminowaniu leków z grupy SSRI z organizmu:

  • Czas półtrwania (t2) dla fluoksetyny wynosi 2-7 dni, a jej metabolitu – norfluoksetyny – 7-9 dni, sertraliny 1 dzień a jej metabolitu – N-desmetylsertraliny 3-5dni. Potencjalny okres działania fluoksetyny wynosi więc około 5 tygodni.
  • T2 dla kloimipraminy wynosi 20-25 godzin, a fluwoksaminy – około 15 godzin.

Objawy zespołu serotoninowy 

Podobne do występujących w przebiegu ZZN (złośliwy zespół neuroleptyczny), dlatego w trakcie leczenia SSRI i neuroleptykami może być trudny do rozpoznania. Charakterystyczną cechą rozróżniającą te dwa zespoły jest wzrost CPK (kinazy kreatyninowej) w ZZN, pozostający na niezmienionym poziomie w zespole serotoninowym.

  • zaburzenia świadomości- przymglenie,
  • objawy hipomanii – podwyższony nastrój, wesołkowatość itp.,
  • drżenia i skurcze mięśni,
  • wzmożone odruchy ścięgniste i okostnowe,
  • zaburzona koordynacja ruchów,
  • dreszcze, poty i hipertermia,
  • biegunka,
  • drgawki.

Różnicowanie

Należy różnicować z zatruciami, zespołami abstynencyjnymi, zaburzeniami metabolicznymi i ZZN (patrz wyżej)

Postępowanie w zespole serotoninowym 

  • natychmiastowe odstawienie leków mogących wywołać zespół (patrz wyżej) – poprawa stanu klinicznego zazwyczaj w ciągu 24 godzin,
  • monitorowanie podstawowych funkcji życiowych – krążenie, oddech - tlenoterapia, zastosowanie respiratora w niewydolności oddechowej,
  • podawanie leków przeciwgorączkowych i zmniejszających napięcie mięśniowe – BDZ np. diazepam (Realanium, Relsed) do 100mg / 24h, klonazepam (Clonazepan, Rivotril) do 1,5mg/24h, lorazepam (lorafen) do 6mg/24h,
  • nawadnianie (wlewy kroplowe) i obniżanie temperatury ciała - zimne okłady na ciało, wymuszony obieg powietrza,
  • zmniejszenie ciśnienia tętniczego poprzez podanie nifedypiny (Cordafen, Cordipin, Cordipin retard) do 80 mg / 24 godz.

Leki, które wywołują zespół serotoninowy

Leki z grupy SSRI:

  • Fluoksetyna (Prozac, Fluoksetyna, Bioxetin, Seronil, Deprexetin).
  • Paroksetyna (Seroxat, Rexetin, Aropax, Paxil).
  • Sertralina (Zoloft, Asentra, Stimuloton, Sertagen).
  • Fluwoksamina (Fevarin, Floxytral, Faverin).
  • Ciltalopram (Cipramil, Cital).
  • Escitalopram (Lexapro, Mozarin, Depralin, Aciprex).

Inne leki które w skojarzeniu z SSRI mogą wywołać zespół serotoninowy:

  • Leki z grupy TLPD: Klomipramina (Hydiphen, Anafranil).
  • Leki z grupy IMAO: Moklobemid (Mocloxil, Moklar).
  • Leki z grupy SNRI: Wenlafaksyna (Efectin, Faxigen, Faxolet).
(4)
Reklama
Komentarze