Zaloguj
Reklama

Zespół niespokojnych nóg

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1. Tipton P. W., Wszołek Z. K.: Zespół niespokojnych nóg i kurcze nocne nóg - przegląd oraz przewodnik rozpoznawania i leczenia. „Medycyna Praktyczna” 2018/02, s. 39-48.

Kategorie ICD:


Zespół niespokojnych nóg
Fot. panthermedia
(0)

Zespół niespokojnych nóg to stosunkowo częsta przypadłość populacji krajów europejskich. Najbardziej charakterystycznym objawem jest nieprzyjemne doznanie w postaci przymusu poruszania kończynami dolnymi, najczęściej w godzinach wieczornych i nocnych. Diagnostyka opiera się na wnikliwym wywiadzie klinicznym, a leczenie obejmuje suplementację żelazem i stosowanie leków m.in. z grupy dopaminergicznych. 

Reklama

„Niespokojne nogi”

Zespół niespokojnych nóg charakteryzuje się występowaniem nieprzyjemnych dolegliwości w obrębie kończyn dolnych związanych z przymusowym ich poruszaniem, które przynosi ulgę. Najczęstszą porą dnia, kiedy występują najsilniejsze objawy, jest późny wieczór i noc. Wielu pacjentów zgłasza się do lekarza mocno zaniepokojeni, gdyż objawy nie pozwalają im zasypiać oraz efektywnie przesypiać nocy. Następnego dnia są zmęczeni, rozdrażnieni oraz niewyspani. Zespół ten może być mylony z innymi chorobami z kręgu neurologicznych oraz psychicznych, gdyż obraz kliniczny może mieć pewne podobieństwa. Diagnostyka powinna być wnikliwa, obejmująca diagnostykę różnicową, która z kolei powinna być poparta dokładnym wywiadem klinicznym a w niektórych przypadkach konsultacją neurologiczną lub psychiatryczną.

Kiedy podejrzewać zespół niespokojnych nóg

Zespół ma kilka charakterystycznych składowych, wśród których można wymienić:

  • przymus poruszania kończynami dolnymi, najczęściej w godzinach wieczornych i nocnych. Pacjent czuje niepokój i dyskomfort w nogach, który wymusza na nim ruch. Często ma to miejsce w nocy, podczas snu albo przed pójściem spać,
  • objawy zwiększają nasilenie podczas spoczynku, kiedy pacjent siada lub kładzie się (kiedy zaprzestaje ruchu),
  • objawy ustępują podczas ruchu,
  • zespół nie jest składową żadnych innych chorób, w przebiegu których może występować „niepokój” nóg,
  • objawy często ustępują po leczeniu dopaminergicznym,
  • występowanie u krewnych pierwszego stopnia.

W diagnostyce różnicowej należy brać pod uwagę choroby, które mogą obrazem klinicznym przypominać zespół niespokojnych nóg. Niepokój ruchowy może wpisywać się w obraz wielu jednostek chorobowych takich jak choroba Parkinsona, zespół nadpobudliwości z deficytem uwagi (ADHD), zaburzenia lękowe, zakażenie układu nerwowego, cukrzyca, zapalenie stawów. Ruchy przymusowe kończyn mogą być także powikłaniem działania niektórych leków jak neuroleptyki czy leki o działaniu dopaminergicznym.  

fot. panthermedia

„Czemu mam niespokojne nogi?”

Do prawidłowego funkcjonowania ośrodkowego układu nerwowego konieczne jest odpowiednie stężenie różnych neuroprzekaźników i mikroelementów. Badania wykazały, że w patofizjologii zespołu niespokojnych nóg dużą rolę odgrywa żelazo i dopamina. U osób z rozpoznanym zespołem obserwuje się niskie stężenie żelaza lub jego nieprawidłowy mechanizm działania w pewnych obszarach mózgu. Częściej występuje u osób z niedokrwistością z niedoboru żelaza. Badania z wykorzystaniem rezonansu magnetycznego wskazują, że u osób z tym zespołem występuje zmniejszona zawartość żelaza w poszczególnych strukturach mózgu w stosunku do osób zdrowych. Może to wynikać zarówno z nieprawidłowości w transporcie żelaza do mózgu jak i zaburzenia jego miejscowego działania na komórki nerwowe. W patomechanizmie zespołu niespokojnych nóg dużą rolę odgrywa dopamina, neuroprzekaźnik w układzie nerwowym, który bierze udział m.in w napędzie ruchowym, koordynacji oraz napięciu mięśniowym, a także kontroli procesów emocjonalnych i czynności psychicznych. Hipoteza dopaminowa zespołu niespokojnych nóg zakłada przyspieszony metabolizm dopaminy, przez co dochodzi do niedoboru tego przekaźnika w pewnych strukturach mózgu, doprowadzając do zaburzeń koordynacji ruchowej. Ostatnio także przeprowadzono badania, których wyniki wykazywały związek pomiędzy występowaniem poszczególnych genów a zwiększonym ryzykiem rozwoju zespołu niespokojnych nóg. Geny te kodują białka odpowiedzialne za procesy neurogenezy (tworzenia ośrodkowego układu nerwowego) i powstawania połączeń nerwowych. 

Reklama
(0)
Komentarze