Zaloguj
Reklama

Nowe możliwości walki z lekoopornością w padaczce

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Nowe możliwości walki z lekoopornością w padaczce
Fot. panthermedia
(4)

Oporność na leczenie farmakologiczne to coraz większy problem współczesnej medycyny. Dotyczy w zasadzie każdej dyscypliny klinicznej, choć najczęściej mówi się o nim przy okazji leczenia zakażeń i terapii przeciwnowotworowej. W neurologii jednym z aktualnych problemów jest lekooporna padaczka. Dzięki postępom nauk podstawowych być może już niedługo do kliniki wejdą nowe leki przełamujące mechanizm oporności wielolekowej.

Metabolizm większości leków, czy też szerzej - ksenobiotyków składa się z trzech faz: I – utleniania, redukcji i hydrolizy, II – sprzęgania i III – transportu. Jeszcze do niedawna główny nacisk kładziono na fazy I i II ze szczególnym uwzględnieniem układu cytochromu P450. Jednak obecnie coraz bardziej docenia się znaczenie, tzw. transporterów ksenobiotyków, które mogą uniemożliwiać przechodzenie leków do danego kompartmentu ustroju, a nawet aktywnie je z niego wypompowywać. Na nic więc zda się nawet najlepszy lek, jeśli w wyniku aktywności tych białek nie będzie mógł zadziałać w miejscu docelowym. Zahamowanie transportu leku na poziomie komórkowym jest jednym z powodów oporności wielolekowej – MDR (ang. multidrug resistance).

Najlepiej poznanym transporterem kesnobiotyków jest glikoproteina P (P-gp). Jest to białko należące do rodziny białek ABC (ang. ATP binding cassette), dlatego jego inna nazwa to ABCB1. Występuje w błonach komórkowych, m.in. tkanek łożyska (gdzie uczestniczy w mechanizmie fetoprotekcji), przewodów żółciowych i trzustkowych, kanalików nerkowych dalszych oraz, co ważne dla neurologów, śródbłonku włosowatych naczyń krwionośnych mózgu, astrocytach, mikrogleju i neuronach. Aktywność glikoproteiny P nie zawsze jest pożądana (stanowi ona „dodatkową barierę krew:mózg”). Może zmniejszać lub nawet eliminować przepuszczalność leków przeciwpadaczkowych do ogniska epileptogennego i w ten sposób prowadzić do lekooporności padaczki (u około 40% chorych).

W oparciu o tą wiedzę postanowiono wprowadzić nową strategię terapeutyczną polegającą na hamowaniu glikoproteiny P. Opracowano już jej niekompetycyjny inhibitor o nazwie tariquidar (XR9576), który przechodzi obecnie próby kliniczne. Jest to przykład wcielania w życie współczesnej koncepcji medycyny translacyjnej, czyli medycyny, w której odkrycia naukowe wprost ze „stołu laboratoryjnego” trafiają do „łóżka pacjenta”.

 

Piśmiennictwo:

  1. Hughes J. R.: One of the hottest topics in epileptology: ABC proteins. Their inhibition may be the future for patients with intractable seizures. Neurol Res. 2008, 30(9): 920-925.
  2. Hartz A. M., Notenboom S., Bauer B.: Signaling to P-glycoprotein-A new therapeutic target to treat drug-resistant epilepsy? Drug News Perspect. 2009, 22(7):393-397.
  3. Bauer M., Karch R., Neumann F., Wagner C.C, Kletter K., Müller M., Löscher W., Zeitlinger M., Langer O.: Assessment of regional differences in tariquidar-induced P-glycoprotein modulation at the human blood-brain barrier. J Cereb Blood Flow Metab. 2010, 30(3): 510-515.
     
(4)
Reklama
Komentarze