Zaloguj
Reklama

Nerwoból trójdzielny

Autor/autorzy opracowania:

Kategorie ICD:

Kategorie ATC:


Nerwoból trójdzielny
Fot. Pantherstock
(4)

Nerwoból trójdzielny to napad bólu twarzy zlokalizowany w rejonie czuciowego unerwienia jej przez nerw trójdzielny. Dolegliwość występuje po 50 roku życia, częściej u kobiet. Zapadalność roczną ocenia się na 3-6/100 000. Poniżej przedstawiono obraz kliniczny, diagnostykę i leczenie nerwobólu trójdzielnego.

Nerwoból trójdzielny to nawracające krótkotrwałe napady silnego bólu twarzy o charakterze ostrym, przeszywającym czy prądu elektrycznego. Ból jest zazwyczaj jednostronny, dotyczy gałęzi nerwu trójdzielnego (równie często szczękowego, jak i żuchwowego), trwa zazwyczaj kilka sekund. Zgodnie z opinią pacjentów dawna nazwa schorzenia „tortura twarzy” właściwie oddaje natężenie dolegliwości. Drażnienie tzw. stref spustowych ( ang. trigger zones ), tj. okolicy podoczodołowej, nosowo-wargowej, odbywa się poprzez ich dotyk, powiew wiatru, mówienie, uśmiechanie się, jedzenie, mycie czy golenie, co wywołuje napad bólu. Ból może pojawić się także spontanicznie. Okres nasilenia dolegliwości trwa tygodnie - miesiące, pomiędzy którymi mogą być wielomiesięczne lub nawet wieloletnie okresy remisji. Niekiedy pacjenci skarżą się na tak znaczne nasilenie bólu, że uniemożliwia on spożywanie pokarmów, picie płynów, co może skutkować odwodnieniem i utratą masy ciała.

W większości przypadków przyczyną jest ucisk korzenia nerwu trójdzielnego przez naczynia mózgowe w miejscu wnikania nerwu do mostu. Pojawiająca się wraz z wiekiem arteriopatia powiązana z wydłużeniem naczyń oraz krętym ich przebiegiem sprzyja kompresji nerwów.

Diagnostyka

Rozpoznanie nerwobólu trójdzielnego stawiane jest na podstawie charakterystycznego obrazu klinicznego.

W przypadku rozpoznania neuralgii trójdzielnej wskazane jest wykonania badania MRI głowy oraz angio-MRI głowy. Badania te mogą ujawnić styczność nerwu i naczynia, którym może być żyła, mała tętnica lub nerwu i pogrubiałej pajęczynówki.

Rozpoznanie różnicowe

Często nerwoból ten mylony jest z bólem zęba.

W każdym przypadku należy wykluczyć ucisk przez proces ekspansywny (guz kąta mostowo-móżdżkowego), tętniaka, malformację naczyniową mózgu. Wśród kilku klinicznych postaci połowiczego bólu twarzy mylonych z nerwobólem trójdzielnych wymienić należy: klasterowy ból głowy, hamikranię napadową i przewlekłą, zespół Tolosy-Hunta (bolesna oftalmoplegia z uszkodzeniem nerwu trójdzielnego lub twarzowego), zespół SUNCT (krótkotrwały jednostronny ból z nastrzyknięciem spojówek i łzawieniem).

Leczenie

Nerwoból trójdzielny nie ustępuje po tradycyjnych lekach przeciwbólowych, a wpływ leków przeciwdepresyjnych czy opioidów jest zazwyczaj minimalny. Lekiem z wyboru jest karbamazepina w dawce podtrzymującej 300-800mg/24 h podawana 2-3 razy w ciągu doby. Początkowo stosowana jest w małych dawkach (zazwyczaj od 100-200mg/24 h). Gabapentyna wydaje się mniej skuteczna, ale ma lepszy profil bezpieczeństwa. Początkową dawkę 300mg  można powoli zwiększyć nawet do 2700mg/24 h. Często ból reaguje baklofen (powolny wzrost dawki nawet do 60mg/24 h w trzech dawkach) w monoterapii oraz w połączeniu z karbamazepiną lub gabapentyną. Analog karbamazepiny, okskarbazepina jest także skuteczny w terapii nerwobólu trójdzielnego (ostatecznie 300-600mg/24 h w 3 dawkach). Stosuje się także inne leki przeciwpadaczkowe, jak lamotryginę (100-400mg/24 h w 2 dawkach) i topiramat (100-400mg/24 h w 2 dawkach).

Leczenie chirurgiczne obejmuje termokoagulację stereotaktyczną, gangliolizę glicerolową,

dekompresję mikronaczyniową. Przeprowadza się także stymulację kory ruchowej, przezczaszkową stymulację magnetyczną. Chirurgia z użyciem noża gamma uwalnia ponad połowę pacjentów od bólu.

Wybór metody leczenia farmakologicznej i chirurgicznej powinien być dopasowany do indywidualnych potrzeb pacjenta.

 

PIŚMIENNICTWO

  1. Love S.: Trigeminal neuralgia: pathology and pathogenesis. Brain 2001, 124:2347-2360
  2. Członkowska A., Członkowski A. Leczenie w neurologii. Kompendium. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, 2004
  3. Kozubski W., Liberski P.P. choroby układu nerwowego. Wydawnictwo Lekarskie PZWL 2004
  4. Rowland L.P. Neurologia Merritta. Wydanie polskie pod redakcją Kwiecińskiego H., Kamieńskiej A. Wydawnictwo m edyczne Urban & Partner, 2004

 

(4)
Reklama
Komentarze