Zaloguj
Reklama

Najczęstszy gruczolak przysadki Prolactinoma

Autor/autorzy opracowania:

Źródło tekstu:

  • 1) Interna Szczeklika. Mały podręcznik. 2015/2016; Choroby układu wewnątrzwydzielniczego" pod red. Barbary Jarząb i Ewy Płaczkiewicz-Jankowskiej, wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków 2015
    2) Neurologia; Podręcznik dla studentów medycyny" red. naukowa: Wojciech Kozubski, Paweł P. Liberski, wydawnictwo PZWL, Warszawa 2014

Kategorie ICD:


Najczęstszy gruczolak przysadki Prolactinoma
Fot. Pantherstock
(5)

Przysadka mózgowa jest centralnym narządem w układzie wewnątrzwydzielniczym. Oznacza to, że posiada nadrzędną rolę w stosunku do innych gruczołów dokrewnych, czyli takich, które wydzielają substancje czynne bezpośrednio do krwi. Przysadka jest nazywana głównym motorem układu hormonalnego, gdyż wydziela hormony, które kierują „pracą wydzielniczą” innych gruczołów dokrewnych. Ma wpływ m.in. na gruczoł tarczowy, gruczoły sutkowe, korę nadnerczy, jajniki i jądra, ogólnie na gospodarkę lipidową i węglowodanową.

Ogólny plan artykułu

  1. Szczególna rola przysadki mózgowej w układzie hormonalnym.
  2. Czym jest gruczolak przysadki i co może powodować?
  3. Ogólne zasady leczenia gruczolaków
  4. Najczęstszy gruczolak przysadki mózgowej – prolactinoma.

Hormony produkowane przez przysadkę i ich główne funkcje

  • PRL (prolaktyna) - Stymuluje rozrost gruczołu sutkowego i laktację.
  • TSH (tyreotropina) - Stymuluje tarczycę do produkcji hormonów tarczycowych.
  • ACTH (kortykotropina) - Stymuluje warstwę pasmowatą kory nadnerczy do produkcji hormonów sterydowych (główna funkcja).
  • GH (somatotropina; hormon wzrostu) - Główny hormon anaboliczny organizmu. Wpływa na gospodarkę lipidową i węglowodanową.
  • FSH (folikulotropina) - Pobudza oogenezę (u kobiet) i spermatogenezę (u mężczyzn).
  • LH (hormon luteinizujący) - Wpływa na wydzielanie hormonów przez jajniki (u kobiet) i jądra (u mężczyzn).

Przysadka mózgowa jest narządem zbudowanym z dwóch płatów – przedniego i tylnego. Przedni płat, zbudowany przede wszystkim z tkanki gruczołowej, jest miejscem, gdzie nieprzerwanie pracuje złożona maszyneria wydzielnicza. To tutaj produkowane są wszystkie hormony wydzielane przez przysadkę. Natomiast płat tylny służy jako „magazyn” dla hormonów, które produkuje podwzgórze i które są następnie transportowane do przysadki. Takimi substancjami są wazopresyna (hormon antydiuretyczny; ADH) i oksytocyna. Przysadka mózgowa położona jest w dość specyficznym miejscu – zagłębieniu dna czaszki (zwanym siodłem tureckim) w bliskim sąsiedztwie skrzyżowania nerwów wzrokowych.

Czym jest gruczolak przysadki i co może powodować?

Przysadka mózgowa, jak każdy narząd składający się m.in z tkanki gruczołowej, może być miejscem, w którym rozwinie się gruczolak, czyli łagodny rozrost nowotworowy - łagodny, czyli nie dający przerzutów odległych i nie naciekający tkanki podścieliskowej. Gruczolak narasta bardzo powoli, latami może nie dawać żadnych objawów. Często jest wykrywany przypadkowo (takie przypadkowe „znalezisko” w żargonie medycznym nazywane jest incydentaloma). Gruczolak najczęściej jest wynikiem mutacji genetycznej, która sprawia, że kontrola nad proliferacją komórek tkanki gruczołowej zostaje ograniczona. Można powiedzieć, że takie komórki wydostają się spod pilnego nadzoru i zaczynają powielać się w sposób autonomiczny.

Gruczolaki przysadki możemy podzielić ze względu na:

1) Aktywność hormonalną:

  • Czynne hormonalnie:
    • Prolactinoma – produkujący prolaktynę,
    • Somatotropinoma – produkujący hormon wzrostu,
    • Tyreotropinoma – produkujący TSH,
    • Kortykotropinoma – produkujący kortykotropinę itd.
  • Nieczynne hormonalnie.

2) Wielkość (podział istotny klinicznie):

  • Mikrogruczolaki – o wielkości do 10mm,
  • Makrogruczolaki – o wielkości powyżej 10mm.

Cechą charakterystyczną gruczolaka przysadki aktywnego hormonalnie, jest jego niezależność od wpływu całego organizmu. Normalnie praca układu hormonalnego oparta jest na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego, tzn. ogólnie mówiąc, gdy zostanie wyprodukowana odpowiednia ilość hormonu to substancja, która do tego doprowadziła, przestaje być wydzielana. Autonomia gruczolaka polega na tym, że nie podlega on zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego, czyli wydziela hormon bez względu na to, czy aktualnie jest na niego  zapotrzebowanie czy też nie.

fot. panthermedia

Komórki płata przedniego przysadki są wyspecjalizowane w produkcji tylko jednego hormonu – komórki laktotropowe, tyreotropowe, kortykotropowe itd. W zależności od tego, z których komórek rozwinie się gruczolak, taki hormon będzie produkowany w nadmiernej ilości. Objawy także będą zależeć od rodzaju wydzielanego hormonu.

(5)
Reklama
Komentarze